Umowa o dzieło i zlecenie a komornik – egzekucja komornicza w przypadku umów cywilnoprawnych

Ilona Goździewska

•

27 kwietnia 2026

Umowa o dzieło i umowa zlecenie to jedne z najczęściej wybieranych form współpracy poza etatem, szczególnie w zawodach o elastycznym charakterze. Co jednak dzieje się w sytuacji, gdy osoba pracująca na podstawie umowy cywilnoprawnej ma zajęcie komornicze? Czy takie dochody podlegają egzekucji na takich samych zasadach jak pensja etatowa? W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda egzekucja komornicza w przypadku umów cywilnoprawnych i na co mogą liczyć dłużnicy pracujący w tej formie.

Zajęcia komornicze – ogólne zasady

Egzekucja komornicza to procedura prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego, na przykład wyroku sądu z klauzulą wykonalności, której celem jest odzyskanie należności od dłużnika. Komornik, działając w imieniu wierzyciela, może kierować egzekucję do różnych składników majątku, w tym wynagrodzenia za pracę, rachunków bankowych czy innych aktywów przysługujących dłużnikowi.

Osoba, która nie wywiązała się z określonego roszczenia podlega bezpośrednim działaniom egzekucyjnym komornika, a to drastycznie wpływa na jej sytuację finansową. Środki pracownika mogą być zajmowane jeszcze przed ich wypłatą lub bezpośrednio z konta bankowego – bez ówczesnej zgody właściciela.

Warto pamiętać, że komornik nie działa dowolnie, a wszystkie podejmowane przez niego czynności są ściśle określone przepisami ustawy o komornikach sądowych i egzekucji.

W momencie toczącej się egzekucji dłużnik nie jest pozbawiony ochrony. Przysługuje mu:

• dostęp do informacji o podejmowanych działaniach;
• możliwość złożenia skargi na czynności komornika;
• korzystanie z ograniczeń egzekucji, takich jak kwota wolna od zajęcia.

Czy komornik może zająć wynagrodzenie z umowy zlecenia?

Umowa zlecenie, wbrew obiegowej opinii, nie zawsze oznacza stratę całej wypłaty. Komornik może zająć środki pochodzące z takiej umowy, ale sposób egzekucji zależy od kilku istotnych aspektów – przede wszystkim od charakteru współpracy oraz tego, jak wygląda realny model zatrudnienia.

Wynagrodzenie z umów cywilnoprawnych co do zasady podlega słabszej ochronie przed egzekucją niż wynagrodzenie z umowy o pracę, co oznacza, że w niektórych przypadkach może zostać zajęte nawet w całości. Nie jest to jednak regułą, bowiem decydujące znaczenie ma to, czy dana współpraca wykazuje cechy stałego zatrudnienia.

Jeżeli z zapisów wynika, że tytuł umowy oraz jej charakter wskazują na powtarzalną współpracę, a wynagrodzenie wypłacane jest w sposób cykliczny, komornik musi wziąć pod uwagę dodatkowe ograniczenia wynikające z przepisów o ochronie dochodu.

Przy analizie sytuacji dłużnika liczy się nie tylko sama forma umowy, ale również to, czy wynagrodzenie otrzymywane jest regularnie i czy pochodzi ono od jednego pracodawcy, co w praktyce może przesądzać o objęciu go szerszą ochroną.

Kiedy umowa zlecenie jest traktowana jak etat?

W określonych sytuacjach umowa zlecenie może być traktowana podobnie do stosunku pracy, co daje dłużnikowi większe szanse na ochronę części wynagrodzenia. Dzieje się tak wtedy, gdy spełnione są warunki wskazujące na wykonywanie obowiązków w sposób odpowiadający zatrudnieniu etatowemu.

Najważniejsze okoliczności to:

Przeczytaj również:

Jak przygotować się do złożenia wniosku kredytowego?

Umowa zlecenie a pożyczka i kredyt – co powinieneś wiedzieć?

• stała i powtarzalna współpraca;
• regularne wypłaty w ustalonych odstępach czasu;
• uzależnienie utrzymania dłużnika od jednej umowy – umowa zlecenie jako jedyne źródło dochodu;
• realny brak zleceń od różnych podmiotów.

Jeżeli zapewnienie utrzymania dłużnika opiera się na jednej umowie cywilnoprawnej, może to stanowić podstawę do zastosowania ochrony zbliżonej do tej, jaka obowiązuje przy etacie. Wówczas komornik nie może dokonać zajęcia w pełnym zakresie.

Podstawa prawna ochrony i limity potrąceń

Ochrona wynagrodzenia z umów cywilnoprawnych wynika przede wszystkim z przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, a kluczową rolę odgrywa tu art. 833 KPC. To właśnie ten przepis określa, kiedy i w jakim zakresie można prowadzić egzekucję z wynagrodzenia wynikającego z umów cywilnoprawnych.

Oznacza to, że:

• obowiązuje kwota wolna od potrąceń, czyli gwarantowane minimum pozwalające na podstawowe utrzymanie – 75% pensji minimalnej brutto w danym roku;
• przy stałych i powtarzalnych zleceniach możliwe jest stosowanie zasad zbliżonych do egzekucji z wynagrodzenia za pracę;
• komornik nie może automatycznie zająć całości środków, jeśli naruszałoby to podstawowe zabezpieczenie dłużnika.

Art. 833 KPC ma swoje zastosowanie przede wszystkim w momencie, gdy umowa cywilnoprawna ma charakter ciągły i stabilny.

Umowa o dzieło a komornik – najtrudniejszy przypadek w egzekucji

Umowa o dzieło to zdecydowanie najbardziej odsłonięta forma współpracy, jeśli chodzi o egzekucję komorniczą. W przeciwieństwie do umowy o pracę czy nawet części umów zlecenia, tutaj kluczowe znaczenie ma rezultat, a nie samo wykonywanie pracy. To właśnie ten element sprawia, że dochody z takiej umowy są traktowane inaczej – zazwyczaj mniej korzystnie dla dłużnika.

Wynagrodzenie z umowy o dzieło co do zasady może w całości podlegać egzekucji. Komornik nie jest tu związany takimi ograniczeniami jak przy etacie, gdzie obowiązuje kwota wolna od zajęcia czy inne limity potrąceń. Jeśli nie zachodzą szczególne okoliczności, wynagrodzenie może zatem podlegać egzekucji w pełnym zakresie.

Dlaczego umowy o dzieło dają najmniejszą ochronę przed komornikiem?

• Brak stałości współpracy – Umowa o dzieło zazwyczaj nie ma charakteru ciągłego i jest zawierana na wykonanie konkretnego zadania – nie na długoterminową współpracę.
• Jednorazowy charakter wynagrodzenia – Najczęściej otrzymuje się zapłatę po zakończeniu projektu, a nie w regularnych odstępach czasu (np. co miesiąc).
• Liczy się efekt, a nie samo wykonywanie pracy – Wynagrodzenie przysługuje za ukończone dzieło, a nie za sam proces wykonywania pracy, co osłabia argument o utrzymaniowym charakterze dochodu.
• Brak funkcji utrzymaniowej w oczach prawa – Ponieważ wpływy nie są stałe ani przewidywalne, trudniej uznać je za podstawę codziennego utrzymania, a to właśnie ten element uruchamia ochronę przed egzekucją.

Nie oznacza to jednak, że sytuacja jest całkowicie bez wyjścia. Istnieje bowiem jeden ważny wyjątek. Jeśli dłużnik jest w stanie wykazać przed sądem, że wynagrodzenie z umowy o dzieło służy jego bieżącemu utrzymaniu, na przykład jest jedynym źródłem dochodu i ma powtarzalny charakter, możliwe jest zastosowanie ograniczeń egzekucji.

Trzeba jednak podkreślić, że ciężar dowodu leży po stronie dłużnika. Bez podjęcia działań i przedstawienia konkretnych argumentów komornik po prostu zajmie środki na rachunku bankowym.

Autor artykułu: Ilona Goździewska

Na co dzień zajmuję się kompleksową obsługą klientów indywidualnych w zakresie kredytów gotówkowych oraz konsolidacyjnych. Z pasją pomagam klientom znaleźć najlepsze rozwiązanie finansowe w oparciu o ich zdolność kredytową oraz indywidualne potrzeby. Pracuję z zaangażowaniem, budując długofalowe relacje biznesowe. Zawsze na pierwszym miejscu stawiam na jakość i zaufanie.

Zobacz profil eksperta

Udostępnij:

Oceń nas