Umorzenie kredytu oznacza, że bank rezygnuje z dochodzenia całości albo części długu. Dla Ciebie to może oznaczać zwolnienie z obowiązku spłaty kredytu bankowego, części odsetek albo pozostałej kwoty zadłużenia. Nie dzieje się to jednak automatycznie. Bank podejmuje decyzję dobrowolnie, po analizie Twojej sytuacji, dokumentów i zgodnie z polityką własnej instytucji. W tym poradniku wyjaśniam, kiedy umorzenie kredytu bankowego jest możliwe, jak napisać wniosek o umorzenie kredytu, co dzieje się w przypadku umorzenia kredytu studenckiego, jak działa podatek dochodowy od umorzonego długu bankowego i co zrobić, gdy bank odmówi.

Najszybsza droga do spłaty Twoich zobowiązań

Chcę wyjść z długu

Najważniejsze informacje

Umorzenie kredytu to zwolnienie kredytobiorcy z całości długu albo jego części.

Bank nie ma ogólnego obowiązku umorzenia kredytu. To decyzja dobrowolna. Podstawą cywilnoprawną jest art. 508 Kodeksu cywilnego, czyli zwolnienie z długu przyjęte przez dłużnika.

Umorzenie długu bankowego zwykle podlega opodatkowaniu, bo może powodować powstanie przychodu. Wyjątkiem mogą być m.in. niektóre kredyty frankowe i kredyty mieszkaniowe, jeśli spełniają warunki zaniechania poboru podatku dochodowego.

Czym jest umorzenie kredytu i czym różni się od restrukturyzacji długu?

Umorzenie kredytu oznacza, że bank rezygnuje z dochodzenia całości albo części Twojego zobowiązania. Podstawą jest art. 508 Kodeksu cywilnego, a w praktyce trzeba odróżnić 3 mechanizmy: umorzenie, restrukturyzację i zawieszenie spłaty. 1

Przy umorzeniu kredytobiorca zostaje zwolniony z obowiązku spłaty w takim zakresie, jaki wynika z porozumienia z bankiem. Zgodnie z art. 508 Kodeksu cywilnego zobowiązanie wygasa 1, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik przyjmuje zwolnienie. Przy kredycie wierzycielem jest bank, a dłużnikiem jesteś Ty jako kredytobiorca.

Bank umarza kredyt dobrowolnie. Nie ma ogólnego obowiązku zwolnienia Cię z długu tylko dlatego, że rata jest za wysoka albo masz trudną sytuację finansową. Musisz pokazać dokumenty, liczby i realny brak możliwości dalszej spłaty.

W praktyce są tu trzy różne rozwiązania: umorzenie długu, zmiana warunków spłaty i czasowe przesunięcie rat. Tylko umorzenie powoduje, że część zobowiązania faktycznie znika.

RozwiązanieNa czym polega?Kto inicjuje?Czy dług znika?Skutki podatkowe
Umorzenie kredytuBank rezygnuje z całości albo części długuTy składasz wniosek, bank podejmuje decyzjęTak, w umorzonej częściZwykle powstaje przychód
Restrukturyzacja kredytuBank zmienia warunki spłaty, np. ratę, harmonogram albo okres kredytowaniaTy składasz wniosek albo bank proponuje zmianę warunkówNie, dług nadal istniejeZwykle brak PIT od samej zmiany harmonogramu
Wakacje kredytowe / zawieszenie spłatySpłata rat zostaje czasowo przesuniętaTy składasz wniosekNie, rata przechodzi na późniejZwykle brak PIT, bo dług nie znika

Mylenie tych pojęć kosztuje czas i pieniądze. Bank może odrzucić wniosek o umorzenie kredytu, jeśli Twoja sytuacja kwalifikuje się tylko do restrukturyzacji. Wtedy lepiej od razu wnioskować o zmianę warunków spłaty kredytu, np. na podstawie art. 75c Prawa bankowego. 2

Umorzenie całkowite a umorzenie częściowe zobowiązania

Całkowite umorzenie kredytu bankowego oznacza rezygnację banku z całości długu. W praktyce bank stosuje 4 rozwiązania: umorzenie całkowite, umorzenie częściowe, umorzenie odsetek albo rezygnację z wybranych opłat.

Kredytobiorca zostaje wtedy zwolniony z obowiązku spłaty w takim zakresie, jaki wynika z pisemnego porozumienia z bankiem. Przy umorzeniu długu bankowego część długu znika, a bank nie może już dochodzić umorzonej kwoty wierzytelności.

Umorzenie długu bankowego nie jest tym samym co wydłużenie okresu spłaty. Przy restrukturyzacji kredytu bankowego nadal spłacasz swoje zobowiązanie, tylko na innych warunkach.

W praktyce bank może zgodzić się na kilka wariantów:

  • umorzenie całkowite – kredytobiorca zostaje zwolniony ze spłaty zobowiązania;
  • umorzenie częściowe – bank rezygnuje tylko z części zobowiązania;
  • umorzenie odsetek – bank pozostawia kapitał do spłaty, ale rezygnuje z części albo całości odsetek;
  • umorzenie opłat dodatkowych – bank rezygnuje np. z wybranych kosztów, prowizji albo kar umownych;
  • ugoda mieszana – spłacasz część zobowiązania jednorazowo, a bank umarza resztę długu.

Przykład:

Komentarz

Masz kredyt na 40 000 zł. Spłaciłeś już 20 000 zł, a do spłaty zostało kolejne 20 000 zł. Jeśli bank zgodzi się na częściowe umorzenie udzielonego kredytu, te 20 000 zł znika w zakresie wskazanym w porozumieniu. Jeśli bank umorzy tylko odsetki, nadal spłacasz kapitał, ale koszt długu jest niższy.

Umorzenie całkowite zdarza się rzadko. Banki częściej zgadzają się na umorzenie części długu, ugodę albo umorzenie samych odsetek, które w praktyce jest jedną z najczęstszych form częściowego umorzenia. Szanse na pozytywne rozpatrzenie wniosku zależą od dokumentów, Twojej sytuacji, historii spłaty kredytu i polityki konkretnego banku.

Umorzenie kredytu a wakacje kredytowe i zawieszenie spłaty kredytu

Umorzenie kredytu oznacza, że dług znika w całości albo części. W 2026 r. ustawowe wakacje kredytowe w modelu z lat 2022–2024 nie obowiązują, więc zawieszenie spłaty zależy od procedury banku.

Wakacje kredytowe i zawieszenie spłaty kredytu tylko przesuwają raty w czasie. To nie jest zwolnienie z długu. Raty nie znikają, tylko przechodzą na później albo wydłużają okres kredytowania. Przy chwilowym spadku dochodu lepsza będzie restrukturyzacja albo zawieszenie spłaty. Przy trwałej niewypłacalności możesz złożyć wniosek o umorzenie kredytu bankowego.

Kiedy bank może umorzyć kredyt? Warunki i przesłanki

Bank umarza kredyt najczęściej w 4 sytuacjach: przy ciężkiej chorobie lub niepełnosprawności, trwałej utracie dochodu, śmierci kredytobiorcy albo klęsce żywiołowej. Przesłanki umorzenia muszą pokazywać, że trudna sytuacja finansowa nie jest chwilowa, a zwykła restrukturyzacja kredytu nie rozwiąże problemu.

Bank analizuje dokumenty, historię spłaty, obecne dochody, majątek i koszty życia. Sama utrata pracy albo wysoka rata nie wystarczą. Wniosek musi pokazać, że kredytobiorca realnie nie ma z czego dalej spłacać zobowiązania.

Bank ocenia przede wszystkim:

  • ciężką chorobę lub niepełnosprawność kredytobiorcy – np. nowotwór, ciężki wypadek, chorobę wymagającą przeszczepu albo orzeczenie potwierdzające trwałe ograniczenie zdolności do pracy;
  • utratę dochodu lub utratę pracy – zwłaszcza gdy brak dochodu ma charakter trwały, a nie tylko przejściowy;
  • śmierć kredytobiorcy – wtedy znaczenie ma umowa kredytowa, spadek, sytuacja spadkobierców i ewentualne ubezpieczenie kredytu na życie;
  • klęskę żywiołową albo inne zdarzenie losowe – np. pożar, powódź albo zniszczenie majątku, z którego kredytobiorca miał spłacać kredyt.

Wniosek o umorzenie kredytu ma sens, gdy możesz udowodnić trwały problem ze spłatą. Przygotuj orzeczenie z ZUS, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenia lekarskie, dokumenty o utracie pracy, PIT, zaświadczenie o dochodach, wyciągi z konta, zestawienie kosztów życia i dokumenty dotyczące majątku. Im więcej konkretnych dowodów, tym łatwiej bankowi ocenić, czy umorzenie długu bankowego jest uzasadnione.

Bank nie umarza kredytu automatycznie.

Ważne ogłoszenie

Nawet ciężka choroba, niepełnosprawność albo utrata pracy nie dają gwarancji pozytywnej decyzji. Bank porównuje umorzenie z innymi rozwiązaniami: restrukturyzacją, zawieszeniem spłaty, ugodą albo sprzedażą zabezpieczenia.

Ciężka choroba lub niepełnosprawność kredytobiorcy

Ciężka choroba lub niepełnosprawność zwiększa szansę na umorzenie kredytu, jeśli dokumenty potwierdzają trwałą utratę zdolności do spłaty. Bank zwykle analizuje 3 rodzaje dowodów: orzeczenie ZUS, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności i dokumentację medyczną.

Najmocniejsze dokumenty to orzeczenie ZUS o niezdolności do pracy, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz zaświadczenie lekarza prowadzącego. Bank może też wymagać historii leczenia, faktur za leczenie, rachunków za leki, dokumentów ze szpitala i zestawienia stałych kosztów życia.

Typowe podstawy wniosku to nowotwór, ciężki wypadek, choroba wymagająca przeszczepu, trwałe uszkodzenie narządu ruchu, poważna choroba neurologiczna albo inna choroba, która ogranicza możliwość pracy zarobkowej. Sama diagnoza nie wystarczy. Bank chce zobaczyć, jak ciężka choroba wpływa na dochód, koszty leczenia i możliwość dalszej spłaty kredytu.

Do wniosku dołącz przede wszystkim:

  • orzeczenie ZUS o niezdolności do pracy, jeśli je masz;
  • orzeczenie o stopniu niepełnosprawności;
  • zaświadczenie lekarskie z opisem choroby i rokowań;
  • faktury za leczenie, rehabilitację, leki i dojazdy;
  • dokumenty o dochodach po zachorowaniu;
  • zestawienie miesięcznych kosztów życia.

Utrata źródła dochodu i trudna sytuacja finansowa

Utrata dochodu uzasadnia umorzenie kredytu tylko wtedy, gdy problem jest trwały i dobrze udokumentowany. Bank częściej proponuje w tej sytuacji restrukturyzację niż umorzenie, bo sama utrata pracy nie oznacza jeszcze trwałej niewypłacalności.

Bank sprawdza, czy kredytobiorca może wrócić do pracy, obniżyć ratę, wydłużyć okres spłaty albo sprzedać część majątku. Dlatego wniosek o umorzenie długu bankowego musi pokazywać nie tylko brak bieżących pieniędzy, lecz także brak realnej możliwości poprawy sytuacji.

Do wniosku dołącz:

  • świadectwo pracy albo dokument rozwiązania umowy;
  • zaświadczenie z urzędu pracy o statusie bezrobotnego;
  • PIT za ostatni rok;
  • zaświadczenie o dochodach z obecnego lub poprzedniego miejsca pracy;
  • wyciągi z konta pokazujące wpływy i stałe wydatki;
  • zestawienie kosztów życia;
  • dokumenty dotyczące majątku, kredytów i innych zobowiązań.

Szczególną sytuacją jest klęska żywiołowa. Powódź, pożar, wichura albo inne zdarzenie losowe może pozbawić kredytobiorcę majątku, z którego miał spłacać kredyt. Wtedy do wniosku dołącz protokoły szkody, decyzje ubezpieczyciela, dokumenty z gminy, zdjęcia zniszczeń i kosztorys napraw.

Choroba psychiczna jako podstawa wniosku o umorzenie

Choroba psychiczna może być przesłanką umorzenia kredytu, jeśli ogranicza zdolność do pracy i samodzielnej spłaty długu. Bank oczekuje dokumentów od lekarza psychiatry, najlepiej z opinią o trwałej albo długotrwałej niezdolności do pracy.

Najważniejsze znaczenie ma nie sama nazwa choroby, ale jej wpływ na życie kredytobiorcy. We wniosku trzeba pokazać, czy choroba psychiczna ogranicza pracę, samodzielne funkcjonowanie, możliwość podejmowania decyzji, leczenie i stabilność dochodów.

Do wniosku warto dołączyć:

  • zaświadczenie od lekarza psychiatry;
  • opinię o trwałej lub długotrwałej niezdolności do pracy;
  • historię leczenia;
  • dokumentację hospitalizacji, jeśli była;
  • orzeczenie o niepełnosprawności z tytułu choroby psychicznej;
  • orzeczenie o znacznym albo umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeśli zostało wydane.

Bank rozpatruje taki wniosek ostrożnie. Dlatego dokumenty powinny jasno pokazywać, że choroba psychiczna nie jest wyłącznie przejściowym kryzysem, ale realnie wpływa na możliwość dalszej spłaty kredytu.

Umorzenie kredytu po śmierci kredytobiorcy – kto wtedy spłaca dług?

Po śmierci kredytobiorcy kredyt nie znika automatycznie. Spłatę przejmują spadkobiercy na podstawie art. 922 Kodeksu cywilnego 1 albo ubezpieczyciel, jeśli działa ubezpieczenie kredytu na życie. Spadkobiercy mają 6 miesięcy na odrzucenie spadku.

Pierwsza ścieżka „umorzenia” po śmierci to ubezpieczenie kredytu na życie. Druga to wniosek o umorzenie kredytu po śmierci kredytobiorcy składany przez spadkobierców. Wniosek spadkobierców jest rzadko skuteczny, ale ma sens, gdy spadkobiercy nie mają realnej możliwości spłaty, zmarły nie zostawił majątku, a dalsze dochodzenie długu byłoby dla banku mało opłacalne.

Jeśli nie ma ubezpieczenia kredytu na życie, bank kieruje roszczenie do spadkobierców.

Umorzenie kredytu gotówkowego – kiedy jest możliwe?

Bank umarza kredyt gotówkowy, gdy dokumenty pokazują trwały brak możliwości spłaty. W praktyce bank analizuje 4 elementy: przyczynę problemów, dokumenty, historię spłaty i realną szansę odzyskania pieniędzy.

Podstawą umorzenia jest zwolnienie z długu na zasadach z art. 508 Kodeksu cywilnego.1 Bank umarza wtedy całość długu, część kapitału, odsetki, opłaty dodatkowe albo koszty windykacyjne. Zakres umorzenia zależy od sytuacji kredytobiorcy i polityki konkretnego banku.

Bank rozważa umorzenie kredytu gotówkowego przede wszystkim w takich przypadkach:

  • ciężka choroba lub niepełnosprawność – gdy dokumenty medyczne pokazują trwałe ograniczenie zdolności do pracy i spłaty rat;
  • trwała utrata dochodu – gdy kredytobiorca nie ma realnej możliwości powrotu do poprzednich zarobków;
  • śmierć kredytobiorcy – gdy sprawę prowadzą spadkobiercy, a kredyt nie został spłacony z ubezpieczenia;
  • klęska żywiołowa lub zdarzenie losowe – gdy pożar, powódź, wypadek albo inna nagła sytuacja zniszczyły majątek lub źródło dochodu;
  • ugoda po długiej windykacji – gdy bank albo firma windykacyjna przyjmuje jednorazową spłatę części długu i rezygnuje z reszty zobowiązania;
  • błędy w umowie kredytowej – gdy sprawa dotyczy nieklasycznego umorzenia, ale innego roszczenia, np. sankcji kredytu darmowego przy kredycie konsumenckim.

Restrukturyzacja kredytu gotówkowego to nie umorzenie. Przy restrukturyzacji bank zmienia warunki spłaty, np. obniża ratę, wydłuża okres kredytowania albo zawiesza spłatę. Podstawą rozmowy o restrukturyzacji jest m.in. art. 75c Prawa bankowego2. Przy umorzeniu dług znika w zakresie wskazanym w porozumieniu.

Czy można unieważnić kredyt wzięty na hazard?

Sam hazard nie unieważnia kredytu gotówkowego. Bank nie umarza długu, tylko dlatego, że pieniądze zostały przegrane. Kredyt nadal trzeba spłacać, jeśli umowa została zawarta ważnie, a bank prawidłowo wykonał obowiązki wobec klienta.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy w umowie kredytowej są błędy, koszty zostały źle opisane, bank naruszył obowiązki informacyjne albo kredytobiorca był w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji. Wtedy sprawa wymaga analizy dokumentów. W grę wchodzi reklamacja, sankcja kredytu darmowego, spór sądowy, restrukturyzacja, ugoda albo upadłość konsumencka.

Umorzenie kredytu hipotecznego – na czym polega i czy jest możliwe?

Umorzenie kredytu hipotecznego jest możliwe, ale bank zgadza się na nie rzadko. Hipoteka zabezpiecza bank, dlatego pierwszym rozwiązaniem jest zwykle sprzedaż nieruchomości albo egzekucja z hipoteki.

Kredyt hipoteczny daje bankowi zabezpieczenie na nieruchomości. Gdy kredytobiorca przestaje spłacać raty, bank najpierw analizuje restrukturyzację, sprzedaż mieszkania, ugodę albo dochodzenie należności z hipoteki. Umorzenie długu hipotecznego pojawia się dopiero wtedy, gdy odzyskanie całej kwoty jest nierealne albo dalsza egzekucja nie ma ekonomicznego sensu.

Bank rozważa umorzenie kredytu hipotecznego przede wszystkim w takich sytuacjach:

  • sprzedaż nieruchomości nie pokrywa całego długu – bank rozmawia wtedy o umorzeniu pozostałej części zobowiązania;
  • kredytobiorca trwale utracił dochód – dokumenty pokazują brak realnej możliwości powrotu do spłaty;
  • kredytobiorca ciężko zachorował albo stał się niezdolny do pracy – koszty leczenia i utrata dochodu uniemożliwiają spłatę rat;
  • nieruchomość została zniszczona – np. przez pożar, powódź albo inne zdarzenie losowe;
  • bank zawiera ugodę – kredytobiorca spłaca część długu, a bank rezygnuje z reszty.

Alternatywą dla umorzenia jest Fundusz Wsparcia Kredytobiorców, działający na podstawie ustawy o wsparciu kredytobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy 3. FWK oferuje zwrotne wsparcie albo pożyczkę na spłatę zadłużenia. Spłata wsparcia odbywa się w 200 nieoprocentowanych ratach. Po terminowej spłacie 134 z 200 rat pozostała część wsparcia może zostać umorzona.

Umorzenie długu hipotecznego a zwolnienie z hipoteki

Umorzenie długu hipotecznego nie powoduje automatycznego wykreślenia wpisu hipoteki z księgi wieczystej. Zgodnie z art. 94 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką co do zasady powoduje wygaśnięcie hipoteki 4. Aby usunąć wpis z księgi wieczystej, trzeba jednak przeprowadzić odpowiednią procedurę.

Do wykreślenia hipoteki potrzebujesz dokumentu z banku. Najczęściej jest to zgoda na wykreślenie hipoteki, nazywana też listem mazalnym. Z tym dokumentem składasz wniosek do sądu wieczystoksięgowego na formularzu KW-WPIS.

Do wykreślenia hipoteki potrzebne są 3 elementy:

  • zgoda banku na wykreślenie hipoteki albo inny dokument wierzyciela;
  • wniosek do sądu wieczystoksięgowego właściwego dla danej księgi wieczystej;
  • opłata sądowa 100 zł za wykreślenie jednej hipoteki, zgodnie z art. 46 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych 5.

Jeśli bank umorzył dług, ale hipoteka nadal widnieje w księdze wieczystej, nieruchomość formalnie pozostaje obciążona. Dlatego po ugodzie albo umorzeniu trzeba dopilnować nie tylko rozliczenia z bankiem, lecz także porządku w księdze wieczystej.4

Umorzenie kredytu frankowego – specyfika spraw frankowych

Umorzenie kredytu frankowego następuje najczęściej przez ugodę z bankiem albo wyrok sądu dotyczący umowy kredytowej. Frankowicze korzystają ze szczególnych zasad podatkowych, ale zwolnienie z PIT zależy od warunków konkretnej sprawy.

W sprawach frankowych są 3 główne ścieżki:

  • ugoda z bankiem – bank i kredytobiorca ustalają nowe rozliczenie, np. przewalutowanie, obniżenie salda albo rezygnację z części roszczeń;
  • wyrok sądu o nieważności umowy – sąd uznaje, że umowa kredytowa jest nieważna, a strony rozliczają wzajemne świadczenia;
  • wyrok zasądzający zwrot świadczeń – sąd przyznaje kredytobiorcy zwrot określonych kwot pobranych przez bank.

Ważne jest rozporządzenie Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe 6. Pierwotnie Pierwotnie opublikowano je jako Dz.U. 2022 poz. 592, a aktualny tekst jednolity ogłoszono w Dz.U. 2025 poz. 1672.

To nie oznacza, że każda ugoda frankowa automatycznie jest wolna od PIT. Trzeba sprawdzić, czy kredyt był kredytem mieszkaniowym, czy dotyczył jednej inwestycji mieszkaniowej, jakie kwoty bank umorzył i czy dana sytuacja mieści się w warunkach rozporządzenia.

Podatek od umorzenia kredytu – ile wynosi i kiedy nie trzeba go płacić?

Od umorzonego kredytu zwykle trzeba zapłacić PIT od kwoty umorzenia. Podatek wynosi 12% przy dochodzie do 120 000 zł i 32% od nadwyżki ponad ten limit.

Urząd skarbowy traktuje umorzony kredyt jako przychód, bo kredytobiorca otrzymuje realną korzyść: nie musi oddawać części długu. Podstawą jest art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który określa, co stanowi przychód podatnika7.

W praktyce bank wykazuje kwotę umorzenia w informacji PIT-11. Bank przekazuje PIT-11 podatnikowi do końca lutego następnego roku. Jeśli ostatni dzień lutego wypada w weekend, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy.

PrzykładKwota
Kwota umorzonego kredytu20 000 zł
Dochód roczny podatnikaponiżej 120 000 zł
Stawka PIT12%
Podatek do zapłaty2 400 zł

Oznacza to, że przy umorzeniu 20 000 zł i dochodzie rocznym poniżej 120 000 zł podatek wynosi 2 400 zł. Jeśli Twój dochód przekracza próg podatkowy, część dochodu ponad 120 000 zł jest opodatkowana stawką 32%.7

Zaniechanie poboru podatku od umorzenia kredytu frankowego

Kredyty frankowe na cele mieszkaniowe korzystają ze szczególnych zasad podatkowych 6. Chodzi o zaniechanie poboru podatku od niektórych dochodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.

Podstawą jest rozporządzenie Ministra Finansów z 11 marca 2022 r.6 Pierwotnie opublikowano je jako Dz.U. 2022 poz. 592, a aktualny tekst jednolity ogłoszono jako Dz.U. 2025 poz. 1672.

Zaniechanie poboru podatku nie oznacza, że każda ugoda frankowa automatycznie jest wolna od PIT. Trzeba sprawdzić, czy kredyt był kredytem mieszkaniowym, czy dotyczył jednej inwestycji mieszkaniowej, jakie kwoty bank umorzył i czy dana sytuacja mieści się w warunkach rozporządzenia.

Umorzenie kredytu frankowego a podatek dochodowy

Umorzenie kredytu frankowego nie zawsze powoduje obowiązek zapłaty PIT. Jeśli sprawa spełnia warunki rozporządzenia6, fiskus nie pobiera podatku od umorzonej kwoty.

W praktyce największe znaczenie ma cel kredytu. Zwolnienie dotyczy kredytu hipotecznego udzielonego na cele mieszkaniowe, a nie każdego kredytu powiązanego z walutą obcą. Dlatego przy ugodzie frankowej trzeba sprawdzić dokumenty, historię kredytu, cel finansowania i treść ugody z bankiem.

Kiedy nie trzeba płacić podatku od umorzenia kredytu?

Podatku od umorzonego kredytu nie płacisz w 2 głównych sytuacjach: przy spełnieniu warunków rozporządzenia frankowego albo przy umorzeniu długu w upadłości konsumenckiej.

Pierwszy wyjątek dotyczy kredytów frankowych mieszkaniowych objętych rozporządzeniem Ministra Finansów z 11 marca 2022 r.6 Drugi wyjątek dotyczy kwot umorzonych w postępowaniu upadłościowym, jeśli zobowiązanie nie było związane z pozarolniczą działalnością gospodarczą.

W pozostałych przypadkach umorzenie kredytu zwykle oznacza przychód.7 Dlatego przed podpisaniem ugody z bankiem warto sprawdzić nie tylko wysokość umorzenia, ale też możliwy podatek dochodowy.

Umorzenie kredytu studenckiego – zasady i warunki w 2026 roku

Kredyt studencki może być umorzony częściowo albo w całości w 4 sytuacjach. Chodzi o bardzo dobre wyniki nauki, szczególnie trudną sytuację życiową, trwałą utratę zdolności do spłaty albo śmierć kredytobiorcy.

Kredyt studencki działa inaczej niż kredyt gotówkowy. Kredytu udziela bank współpracujący z BGK, ale zasady umorzenia wynikają z ustawy i rozporządzenia, a nie z uznaniowej decyzji banku. Aktualne zasady znajdziesz na stronie gov.pl: umorzenia kredytów studenckich – zasady.

W 2026 r. podstawą umorzenia kredytu studenckiego nie jest Tarcza 4.0. Podstawą prawną jest art. 102 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce 8. Szczegółowe warunki określa rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 20 grudnia 2018 r. w sprawie kredytów studenckich9.

Umorzenie za bardzo dobre wyniki nauki ma 3 progi:

Wynik ukończenia studiów albo szkoły doktorskiejWysokość umorzenia
grupa do 1% najlepszych absolwentów50% kredytu
grupa od 1,01% do 5% najlepszych absolwentów35% kredytu
grupa od 5,01% do 10% najlepszych absolwentów20% kredytu

Wysokość umorzenia zależy od wyników ukończenia studiów albo szkoły doktorskiej, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie kredytów studenckich⁹

Kredyt studencki może być także umorzony w szczególnie trudnej sytuacji życiowej.

Komentarz

Chodzi m.in. o ciężką chorobę, niepełnosprawność, utratę stałego źródła dochodu, konieczność korzystania z pomocy społecznej, opiekę nad chorym członkiem rodziny, pożar, klęskę żywiołową albo inną katastrofę.

W przypadku trwałej utraty zdolności do spłaty minister może umorzyć całość kredytu studenckiego pozostałego do spłaty.9 Dotyczy to sytuacji, w której kredytobiorca trwale traci zdolność do pracy, działalności gospodarczej albo świadczenia usług dających dochód.

W przypadku śmierci kredytobiorcy kredyt studencki może zostać umorzony w całości przez instytucję kredytującą na podstawie aktu zgonu. Instytucja kredytująca dokonuje umorzenia w terminie 30 dni od otrzymania aktu zgonu albo od stwierdzenia braku prawnych możliwości dochodzenia roszczeń.9

Kto może złożyć wniosek o umorzenie kredytu studenckiego?

Wniosek o umorzenie kredytu studenckiego składa kredytobiorca, a po jego śmierci sprawę prowadzi instytucja kredytująca. Adresat wniosku zależy od powodu umorzenia.

  • Absolwent z bardzo dobrymi wynikami składa wniosek w banku, w którym podpisał umowę o preferencyjny kredyt studencki.
  • Kredytobiorca w szczególnie trudnej sytuacji życiowej składa wniosek do ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
  • Kredytobiorca po trwałej utracie zdolności do spłaty składa wniosek do ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki.
  • W przypadku śmierci kredytobiorcy podstawą umorzenia jest akt zgonu przekazany instytucji kredytującej.
  • BGK nie jest zwykłym adresatem wniosku o umorzenie kredytu studenckiego. BGK obsługuje Fundusz Kredytów Studenckich i system dopłat, ale wnioski składa się do instytucji kredytującej albo do ministra, zależnie od podstawy umorzenia.

Jak napisać wniosek o umorzenie kredytu – co powinien zawierać?

Nie ma jednego ustawowego wzoru wniosku o umorzenie kredytu. Banki różnią się procedurami. Część banków udostępnia formularze do konkretnych spraw, np. restrukturyzacji, odroczenia spłaty albo rozliczenia wsparcia mieszkaniowego. Inne banki przyjmują własne pismo klienta z załącznikami.

Wniosek o umorzenie kredytu powinien zawierać:

  • dane kredytobiorcy – imię, nazwisko, PESEL, adres, telefon, e-mail;
  • dane kredytu – numer umowy, rodzaj kredytu, data zawarcia umowy, aktualne saldo zadłużenia;
  • kwotę do umorzenia – całość długu, część kapitału, odsetki, opłaty albo koszty windykacyjne;
  • podstawę prawną – najczęściej art. 508 Kodeksu cywilnego1, czyli zwolnienie dłużnika z długu za zgodą wierzyciela;
  • szczegółowe uzasadnienie – opis sytuacji, która uniemożliwia dalszą spłatę kredytu;
  • podpis kredytobiorcy – zgodny z danymi w banku.

Najważniejszą częścią pisma jest uzasadnienie. Nie wystarczy napisać, że rata jest za wysoka. Uzasadnienie powinno pokazać, co się wydarzyło, od kiedy trwa problem, jak zmieniły się dochody, jakie są koszty życia i dlaczego restrukturyzacja kredytu nie wystarczy.

Dobre uzasadnienie odpowiada na 4 pytania:

  • co się stało – np. ciężka choroba, niepełnosprawność, utrata pracy, śmierć współkredytobiorcy, klęska żywiołowa;
  • kiedy sytuacja się zaczęła – konkretna data albo okres;
  • jak sytuacja wpływa na spłatę kredytu – spadek dochodu, wzrost kosztów leczenia, brak możliwości pracy;
  • czego oczekujesz od banku – umorzenia całości długu, części kapitału, odsetek albo opłat.

Do wniosku dołącz dokumenty potwierdzające przesłanki umorzenia. W zależności od sytuacji będą to:

  • orzeczenie ZUS o niezdolności do pracy;
  • orzeczenie o stopniu niepełnosprawności;
  • zaświadczenie lekarskie i dokumentacja leczenia;
  • faktury za leczenie, rehabilitację i leki;
  • świadectwo pracy albo dokument rozwiązania umowy;
  • zaświadczenie z urzędu pracy o statusie bezrobotnego;
  • PIT za ostatni rok;
  • zaświadczenie o dochodach;
  • wyciągi z konta pokazujące wpływy i wydatki;
  • akt zgonu kredytobiorcy, jeśli wniosek składają spadkobiercy;
  • dokumenty szkody po pożarze, powodzi albo innym zdarzeniu losowym.

Przed wysłaniem wniosku sprawdź procedurę swojego banku. Jeśli bank ma własny formularz, użyj formularza. Jeśli bank nie udostępnia formularza do umorzenia kredytu, złóż własne pismo i dołącz dokumenty. W piśmie poproś też o pisemną odpowiedź oraz wskazanie, jakie dodatkowe załączniki są potrzebne do rozpatrzenia sprawy.

Wniosek o umorzenie kredytu w PKO BP i innych bankach – jak wygląda procedura?

Procedura składania wniosku o umorzenie kredytu różni się między bankami. W praktyce sprawdź 3 rzeczy: kanał złożenia pisma, wymagane załączniki i sposób potwierdzenia wpływu wniosku.

PKO BP kieruje klientów z problemami ze spłatą przede wszystkim do ścieżki restrukturyzacji i kontaktu z bankiem. Santander Consumer Bank udostępnia formularze do wybranych spraw, np. dotyczących wsparcia mieszkaniowego, ale nie jest to uniwersalny formularz umorzenia każdego kredytu. Kasa Stefczyka działa jako SKOK i stosuje własne zasady renegocjacji albo restrukturyzacji zadłużenia.

Bank / instytucjaGdzie złożyć wniosekGotowy formularzŚredni czas odpowiedzi
PKO BP / PKO Bank Hipotecznyprzez wskazany kanał banku, np. iPKO, e-mail do spraw restrukturyzacji, placówkę albo adres podany przez bankczęściowo – są formularze restrukturyzacyjne, nie jeden uniwersalny wzór umorzeniazwykle 30-60 dni, przy analizie dokumentów dłużej
Santander Consumer Bankprzez bankowość, kontakt z bankiem albo formularz właściwy dla danej sprawyczęściowo – są formularze dla wybranych spraw, np. wsparcia mieszkaniowegozwykle 30-60 dni, przy sprawach złożonych dłużej
Kasa Stefczyka / SKOKw placówce, e-mailem do działu restrukturyzacji albo pocztą na adres wskazany przez Kasętak, dla renegocjacji/restrukturyzacji; umorzenie zależy od indywidualnej decyzjizwykle 30-60 dni, przy sprawach złożonych dłużej
Inny bankprzez bankowość elektroniczną, placówkę, infolinię, e-mail albo list poleconyzależy od bankuzwykle 30-60 dni, przy analizie umorzenia nawet 60-90 dni

Najbezpieczniej złóż wniosek tak, aby mieć dowód doręczenia. Przy piśmie papierowym użyj listu poleconego albo potwierdzenia złożenia w oddziale. Przy bankowości elektronicznej zapisz numer sprawy, datę wysłania i potwierdzenie przyjęcia dyspozycji.

Ile czeka się na decyzję banku o umorzeniu?

Bank powinien odpowiedzieć na pismo zwykle w 30 dni, ale sprawy o umorzenie trwają dłużej, gdy wymagają analizy dokumentów. W sprawach skomplikowanych odpowiedź może zająć 60 dni, a pełna ocena umorzenia w praktyce nawet 60-90 dni.

Termin 30 dni działa przede wszystkim przy reklamacjach i standardowych pismach klienta. Jeśli bank potrzebuje więcej czasu, powinien poinformować, dlaczego sprawa wymaga dłuższej analizy i kiedy odpowie. Przy umorzeniu bank zwykle sprawdza dochody, majątek, historię spłaty, dokumenty medyczne, sytuację rodzinną i opłacalność dalszej windykacji.

Jeśli bank nie odpowiada, wyślij ponowne pismo.

Ważne ogłoszenie

W treści wpisz datę pierwszego wniosku, numer sprawy, numer umowy kredytowej i żądanie pisemnej odpowiedzi. Dodaj krótkie zdanie, że brak odpowiedzi uniemożliwia Ci dalsze ustalenie sposobu spłaty albo przygotowanie propozycji ugody.

Po 30 dniach warto wysłać monit. Po 60 dniach warto złożyć reklamację na brak odpowiedzi albo brak rzetelnego rozpatrzenia sprawy. Jeśli bank nadal nie odpowiada, możesz rozważyć skargę do Rzecznika Finansowego, zwłaszcza gdy sprawa dotyczy reklamacji albo naruszenia obowiązków informacyjnych banku.

Co zrobić, gdy bank odrzuci wniosek o umorzenie kredytu?

Po odmowie banku masz 5 ścieżek: negocjacje, restrukturyzację, Fundusz Wsparcia Kredytobiorców, konsolidację długów albo upadłość konsumencką. Wybór zależy od tego, czy problem ze spłatą jest przejściowy, czy trwały.

Odmowa umorzenia kredytu nie kończy sprawy. Bank może nie zgodzić się na zwolnienie z długu, ale nadal może rozmawiać o zmianie warunków spłaty, ugodzie albo innym sposobie ograniczenia zadłużenia.

  1. Negocjacje warunków umorzenia – złóż ponowny wniosek, zaproponuj spłatę części długu jednorazowo i poproś o umorzenie pozostałej kwoty, odsetek albo kosztów windykacyjnych.
  2. Restrukturyzacja kredytu – zawnioskuj o obniżenie raty, wydłużenie okresu spłaty, czasowe zawieszenie rat albo zmianę harmonogramu, jeśli nadal masz dochód i możesz spłacać zobowiązanie w niższej wysokości.
  3. Fundusz Wsparcia Kredytobiorców3 – sprawdź tę ścieżkę przy kredycie mieszkaniowym, gdy rata jest zbyt wysoka, a sytuacja finansowa spełnia warunki programu.
  4. Konsolidacja długów – połącz kilka zobowiązań w jedną ratę, jeśli problemem jest suma miesięcznych płatności, a nie całkowity brak dochodu.
  5. Upadłość konsumencka – potraktuj ją jako rozwiązanie ostateczne, gdy nie jesteś w stanie spłacać długów, a negocjacje, restrukturyzacja i konsolidacja nie wystarczają.

Jeśli bank odmówił umorzenia, ale nadal masz dochód i chcesz uporządkować kilka zobowiązań, sprawdź, czy lepszym rozwiązaniem będzie konsolidacja. Zobacz: kredyt konsolidacyjny bez badania zdolności.

Najczęstsze pytania o umorzenie kredytu

Nie. Bank nie ma obowiązku umorzenia kredytu tylko dlatego, że masz trudną sytuację finansową. Umorzenie jest dobrowolną decyzją banku. We wniosku musisz pokazać dokumenty, które potwierdzają trwały brak możliwości spłaty, np. ciężką chorobę, niepełnosprawność, utratę dochodu albo zdarzenie losowe.

Nie zawsze. Umorzony kredyt zwykle jest przychodem i może podlegać PIT. Podatek wynosi 12% albo 32%, zależnie od dochodów. Wyjątki dotyczą m.in. niektórych kredytów frankowych mieszkaniowych objętych zaniechaniem poboru podatku oraz umorzenia długu w upadłości konsumenckiej.

Nie. Po śmierci kredytobiorcy kredyt nie znika automatycznie. Dług przechodzi na spadkobierców albo zostaje spłacony przez ubezpieczyciela, jeśli działa ubezpieczenie kredytu na życie. Spadkobiercy mają 6 miesięcy na odrzucenie spadku

Po odmowie banku możesz negocjować ugodę, złożyć wniosek o restrukturyzację, sprawdzić Fundusz Wsparcia Kredytobiorców, skonsolidować długi albo rozważyć upadłość konsumencką. Najlepsza ścieżka zależy od tego, czy nadal masz dochód i czy problem ze spłatą jest przejściowy, czy trwały.

Źródła

  1. Kodeks cywilny – art. 508 i 922 ↩︎
  2. Ustawa – Prawo bankowe – art. 75c ↩︎
  3. Ustawa o wsparciu kredytobiorców znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej, którzy zaciągnęli kredyt mieszkaniowy – przepisy dotyczące Funduszu Wsparcia Kredytobiorców. ↩︎
  4. Ustawa o księgach wieczystych i hipotece – art. 94. ↩︎
  5. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych – art. 46. ↩︎
  6. Rozporządzenie Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe – tekst jednolity. ↩︎
  7. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych – art. 11 ust. 1 i art. 27. ↩︎
  8. Ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce – art. 102 ust. 2. ↩︎
  9. Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 20 grudnia 2018 r. w sprawie kredytów studenckich – przepisy dotyczące warunków i zasad umarzania kredytów studenckich. ↩︎

Wypełnij nasz formularz i rozpocznij swoją drogę do spłaty zobowiązań

Chcę wyjść z długu